Son 1 Ayda Yapılan 10 Önemli Uzay Keşfi

Uzayın dört bir yanına gönderilmiş uydular, uzay araçları ve gökyüzünü izleyen dev teleskoplar ile gözlemevleri sayesinde artık uzay hakkında her geçen gün pek çok yeni keşfe imza atıyoruz. Haliyle bu gelişmeleri takip etmek de giderek zorlaşıyor.

Geçtiğimiz ay da uzay hakkında bol bol keşif yapıldı, önemli gelişmeler yaşandı. Asteroitlerden, Dünya gibisi gezegenlerden ve Güneş Sistemimize ışık tutan araştırmalardan oluşan pek çok haberin yer aldığı bir aylık uzay gündemine birlikte göz atalım…

Geçtiğimiz bir ayda öne çıkan uzay haberleri

Geçtiğimiz bir ayda öne çıkan uzay haberleri
Neredeyse 4,5 milyar yaşında, el değmemiş ilkel bir asteroit birinci kere incelendi: Güneş Sistemimizdeki gezegenleri oluşturan unsurlardan oluştuğu keşfedildi
NASA, Pentagon’un doğrulamasıyla gündemi ele geçiren ‘tanımlanamayan gökyüzü fenomenlerinin’ görüntülerini incelemek için bir bilim ekibi kurdu
Dünya dışı yaşam arayışı çalışmalarını değiştirip genişletecek önemli bir keşif yapıldı
Galaksimizin şimdiye kadarki en detaylı üç boyutlu haritası paylaşıldı: Evrenin genişlemesinden yıldızların ölümüne kadar pek çok konuda önemli veriler sunuldu
Bir detaylı harita da Ay’dan geldi: Çin, Ay’ın en detaylı haritasını çıkardı
Dünya benzeri gezegenlere ev sahipliği yapan ve ‘yalnızca’ 33 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir gezegen sistemi keşfedildi
Tarihte ilk kez çevresindeki gezegenleri ‘yok eden’ bir yıldızın görüntüleri kayda geçti
Jüpiter’in oluşum evresindeyken etrafındaki gök cisimlerini ‘yuttuğu’ tespit edildi
Samanyolu’nun merkezinde ‘küçük bir galaksi’ üzere görünen bir cisim keşfedildi
NASA, okyanuslarla kaplı gezegenlere minik yüzen robotlar göndermeye hazırlanıyor

Neredeyse 4,5 milyar yaşında, el değmemiş ilkel bir asteroit birinci sefer incelendi: Güneş Sistemimizdeki gezegenleri oluşturan unsurlardan oluştuğu keşfedildi

Japon Uzay Aracı Hayabusa2, 2014 yılında kıymetli bir vazife için yola çıkmış ve 2018’de de Ryugu isimli asteroite ulaşmıştı. Asteroitten alınan örnekler 2020’nin sonunda gezegenimize dönüş yaptı ve o vakitten bu yana da inceleniyor.

Ryugu’dan elde edilen örnekleri özel kılan ise tarihte birinci kere milyarlarca yıldır el değmemiş, ilkel ve rastgele bir müdahaleye maruz kalmadan uzay boşluğunda varlığını sürdürmüş bir malzemeden alınmış olmaları. Elde edilen sonuçlar da tıpkı oranda etkileyici.

Ryugu üzerinde pek çok farklı yolla çalışmalar yürüten araştırma takımları, bu asteroitin Güneş Sistemimizin oluşmaya başlamasından yalnızca 5 milyon yıl sonra oluştuğunu ortaya koyuyor. Bildiğiniz üzere Güneş Sistemimiz 4.6 milyar yıl evvel oluşmaya başladı ve bu da Ryugu’nun da neredeyse 4.6 milyar yaşında olduğunu gösteriyor.

Ryugu’ya dair yaşı dışında dikkat çeken bir öteki ayrıntı ise Güneş Sistemimizi ve haliyle Dünya’yı oluşturan aynı maddelerden oluşuyor olması. Bu durumu araştırmayı yürüten ekipte yer alan Profesör Hisayoshi Yurimoto ‘Ryugu, Dünya’nın yapı taşlarından biri’ kelamlarıyla özetliyor.

Ryugu üzerinde yapılan araştırmaların ve elde edilen sonuçların gezegenlerin oluşumu ile ilgili pek çok soruya cevap olacağı düşünülüyor.

NASA, Pentagon’un doğrulamasıyla gündemi ele geçiren ‘tanımlanamayan gökyüzü fenomenlerinin’ görüntülerini incelemek için bir bilim ekibi kurdu

Pentagon, geçtiğimiz bir yıl içerisinde çeşitli tanımlanamayan uçan obje görüntüleri ile ilgili açıklamalar yaparak görüntülerin varlığını doğruladı. Kaynağı hakkında yapılan araştırmalarda görüntülerde var olan ‘şeylerin’ dünya dışından olduğuna ya da zeki bir uzaylı medeniyete işaret ettiğine dair ispat bulunamasa da, bu objelerin ne olduğu büyük bir merak konusu.

Askerlerin kameralarına yansıyan bu imajlar bazılarına nazaran uzaylılara ilişkin araçlarken bunların ışık kırılmaları olabileceği ya da gelişmiş, kapalı bir insan teknolojisi olabileceği üzere ihtimaller üzerinde de duruluyor.

Fakat mevzu ile ilgili çok sayıda cevaplanmamış soru bulunuyor. Bu soruları yanıtlamak içinse NASA bilim insanlarından oluşan bir takım kurdu. Sonbaharda başlayacak çalışmalarda, tanımlayabildiğimiz rastgele bir şeye ilişkin olmayan bu nesnelerin kaynakları araştırılacak. Çalışma müddetince grup yapay zeka ve makine tahsili teknolojilerinden faydalanacak.

Kararı kıymetli kılan ise esasen ‘bilimsel bir konu değil’ üzere görülen bu husustaki tabuları yıkarak farklı bir çalışma alanı oluşturması ve uzay çalışmalarında çeşitlilik için inançlı bir alan yaratması. Bilim topluluğunun geçmişte dalga geçtiği bu cinsten mevzuların kıymetli bilim insanlarından oluşan bir takım tarafından araştırılabilmesi, gelecekte öğrenebileceklerimiz düşünüldüğünde sahiden kritik.

Dünya dışı ömür arayışı çalışmalarını değiştirip genişletecek kıymetli bir keşif yapıldı

Şimdiye kadar gözlemleyebildiğimiz kadarıyla, yaşama elverişli tek gezegen Dünya. Fakat doğal ki bu yaşanabilir öbür gezegenler olmadığı manasına gelmiyor. Yalnızca şimdi bir kozmosun çok ufak bir kesitine ve kısıtlı araçlarla bakabiliyoruz.

Bu yolda bilim insanları birtakım daraltmalar yaparak daha ‘nokta atışı’ olabilecek gezegenlere ve sistemlere göz atıyorlar. Odak noktalarından biri de Güneş’e emsal yapıda yıldızları incelemekti. Lakin Güneş gibisi boyuttaki yıldızların neredeyse yarısını ikili yıldız sistemleri oluşturuyor. Ancak şimdiye kadar ikili yıldız sistemlerinin gezegen oluşumuna çok elverişli olmadığı, haliyle de yaşama elverişli bir ortam olmadığı düşünülüyordu.

Sonuçları paylaşılan yeni bir araştırma gezegen sistemlerinin ikili yıldızların etrafında güneş üzere yalnız yıldızların çevresinde olduğundan farklı biçimde oluştuğunu ve bu farklılıkların bir ikili yıldız sisteminin ömrü destekleme potansiyelini etkileyebileceğini öne sürüyor.

Araştırmayı yürüten bilim insanlarından çalışmanın başyazarı Jes Kristian Jørgensen, bahis ile ilgili açıklamasında durumu ”Sonuç heyecan verici çünkü dünya dışı yaşam arayışı önümüzdeki yıllarda birkaç yeni, son derece güçlü araçla donatılacak. Bu, gezegenlerin farklı yıldız türleri etrafında nasıl oluştuğunu anlamanın önemini artırıyor. Bu tür sonuçlar, yaşamın varlığını araştırmak için özellikle ilginç olacak yerleri belirleyebilir’‘ şeklinde özetliyor.

Galaksimizin şimdiye kadarki en detaylı üç boyutlu haritası paylaşıldı: Evrenin genişlemesinden yıldızların ölümüne kadar pek çok konuda önemli veriler sunuldu

Avrupa Uzay Ajansı’nın galaksimizi daha âlâ anlayabilmek için başlattığı Gaia misyonundan geçtiğimiz ay içerisinde epey değerli datalar geldi. Samanyolu Galaksisi’nin şimdiye kadarki en detaylı ve büyük üç boyutlu haritası paylaşıldı.

Harita ve sunulan veriler haliyle bilim dünyasında büyük heyecan yarattı. Sunulan verilerin araştırmalarda galaksimizin tarihi ve oluşumu hakkında önemli bilgiler sağlayacağı düşünülüyor. Ayrıca Gaia’dan elde edilen datalarla cihanın genişlemesi, yıldızların oluşumu ve vefatı, asteroitler ve sahip oldukları uydular üzere hususlar için de büyük bir kaynak olacağı tabir ediliyor.

Bir ayrıntılı harita da Ay’dan geldi: Çin, Ay’ın en ayrıntılı haritasını çıkardı

Çin, hem son 15 yılda kendi Ay vazifelerinden elde ettiği bilgileri hem de ABD, Hindistan, Japonya üzere ülkelerin bilgilerini kullanarak Ay’ın yüksek çözünürlükte ve detaylı bir haritasını çıkardı.

Ay yüzeyinin jeolojik katmanlarını, yapısal özelliklerini ve kronolojisini ortaya koyan haritada kraterler, havzalar, kaya oluşumları gibi Ay’da bulunan tüm yapılar mevcut. Haritanın gelecekte Ay üzerine yapılacak beşerli ve insansız vazifelerde fayda sağlayacağı söyleniyor. Birebir vakitte Ay’ın oluşumu, gelişimi ve jeolojik özelliklerine dair de bilgiler sağlayacağı ifade ediliyor.

Dünya benzeri gezegenlere ev sahipliği yapan ve ‘yalnızca’ 33 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir gezegen sistemi keşfedildi

NASA’nın ötegezegenleri aramak için sürdürdüğü Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) misyonundan elde edilen bilgilere nazaran bilim insanları galaksimize epeyce yakın bir pozisyonda, yaklaşık 33 ışık yılı uzaklıkta bir gezegen sistemi keşfetti.

2021’in sonlarında tespit edilen ve o zamandan bu yana teyit edilmesi için çeşitli çalışmaların devam ettiği keşif, nihayet geçtiğimiz günlerde doğrulanarak açıklandı. Sistemde en az iki tane Dünya benzeri gezegen olduğu ifade edilirken bu gezegenlerin yaşama elverişli olmadığı belirtildi. Dünya’nın 1,2 ve 1,5 katı büyüklükte olan bu iki gezegenin yıldızlarının yörüngesinde dönme müddetleri ise sırasıyla 2,8 ve 5,7 gün.

Tarihte birinci defa etrafındaki gezegenleri ‘yok eden’ bir yıldızın imajları kayda geçti

Hubble Uzay Teleskobu, kendi sisteminde bulunan gezegenleri ve gök cisimlerini ‘yutan’ ve yok eden bir beyaz cüce yıldızın imgelerini yakaladı.

Dünya’dan 86 ışık yılı uzaklıktaki G238-44 isimli bu yıldız, patlamadan evvel etrafındaki tüm gök cisimlerini yuttuğu evredeyken Hubble Uzay Teleskobu’na yakalandı. Çalışmada yer alan bilim insanlarının açıklamalarına göre G238-44’te gözlemledikleri kadar geniş bir alana tesir ederek ‘yutma’ sürecini yapan bir yıldız birinci defa görüntüleniyor.

Jüpiter’in oluşum evresindeyken etrafındaki gök cisimlerini ‘yuttuğu’ tespit edildi

Güneş Sistemi’nin en büyük ve en gizemli gezegeni olan Jüpiter hakkında bildiklerimiz oldukça kısıtlı. Bir gaz devi olan ve etrafındaki devasa gaz bulutları yüzünden bir yüzeyi var mı, varsa nasıl bir yüzey tam olarak emin bile olamadığımız Jüpiter’in nasıl oluştuğunu da tam olarak bilmiyoruz. Yalnızca Güneş Sistemi’nin birinci oluşan gezegenlerinden biri olduğundan eminiz.

Ancak bu bahisteki bildiklerimizi uzay aracı Juno’dan gelen verilerle artırmaya çalışıyoruz. Elde edilen son bilgiler ise Jüpiter’in oluşurken etrafındaki gök cisimlerini ve gezegenimsileri ‘yutarak’ büyüdüğünü gösteriyor. Bu çalışma ile nihayet Jüpiter’in gaz tabakasının ardında ne olduğuna dair fikir edinen ekip, Jüpiter’in merkezindeki ‘kayalık’ bölgenin haritasını çıkardı. Toplanan dataların, hem Jüpiter’i hem de Satürn, Uranüs ve Neptün üzere gezegenleri daha yeterli anlamamıza yardım edeceği tabir ediliyor.

Samanyolu’nun merkezinde ‘küçük bir galaksi’ üzere görünen bir cisim keşfedildi

Şili’de bulunan Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) ile yapılan bir müşahedede, galaksimizin merkezinde ‘küçük bir galaksi’ üzere görünen bir cisim keşfedildi. İmajlarda spiral yapıda bir küçük galaksi üzere görünen bu gök cisminin devasa ve genç bir yıldız olduğu keşfedildi.

Genç yıldızlar ve etraflarında onlara milyonlarca yıl boyunca yakıt misyonu görerek eşlik eden ‘gaz diskleri’ aslında kozmosta çokça görülüyor. Fakat bu yıldızı ve etrafındaki gaz diskini ilgi cazip kılan, bir diğer galaksinin merkezine bu kadar yakın bir bölgede bu türlü bir müşahedenin birinci sefer yapılmış olması. Yıldızın oluşumu, etrafındaki gök cisimleriyle etkileşimi ve galaksimize tesirleri ise araştırılmaya devam ediliyor.

NASA, okyanuslarla kaplı gezegenlere minik yüzen robotlar göndermeye hazırlanıyor

Özellikle büyük buz katmanlarıyla ve altında devasa okyanuslarla kaplı olan gezegen ve uydular ömür arayışında en çok dikkatimizi çeken gök cisimleri ortasında yer alıyor. Lakin buz katmanlarını aşmak da okyanusları incelemek de o kadar kolay değil.

NASA’nın Jet Propulsion Laboratuvarı’nda robotik makine mühendisi olan Ethan Schaler’in 600 bin dolar fon almaya hak kazanan yeni projesi, devasa buz kütlelerini aşarak gezegenlerin okyanuslarını incelemek için hayli mantıklı bir yol öneriyor; minik yüzen robotlar.

Henüz geliştirme kademesinde olan bu minik robotlar, gelecek yıllarda Güneş Sistemimizdeki ve hatta tahminen de ötegezegenlerdeki hayat arayışı çalışmalarına ve gezegenlerin yapılarını daha yeterli anlamamıza yardım edebilecek.

Yorum yapın